پایگاه خبری تحلیلی ایرانیان جهان

آخرين مطالب

سیطره‌ی احتمالی چین بر اینترنت، چه پیامدهایی را به بار می‌آورد ایرانیان آسیا

سیطره‌ی احتمالی چین بر اینترنت، چه پیامدهایی را به بار می‌آورد

  بزرگنمايي:

ایرانیان جهان - آمریکا از زمان اختراع اینترنت تا به امروز، سکان‌دار بی‌چون‌وچرای آن بوده؛ اما قواعد بازی در حال تغییر است و چین می‌خواهد بر سلطه‌ی آمریکا بر این قلمرو پایان دهد.

برای نزدیک به پنج دهه، ایالات‌متحده آمریکا زمام کنترل و پیشبرد اینترنت را در دست داشته است. این پدیده‌ی شگرف از آغاز پیدایش به عنوان یک برنامه کوچک پنتاگون تا به امروز به عنوان یک پلتفرم جهانی که بیش از نیمی از ساکنان زمین و ده‌ها میلیارد دستگاه را به هم متصل کرده، همواره یک پروژه‌ی آمریکایی بوده است. با این حال، امروزه ایالات‌متحده کرسی رهبری فضای سایبری را به چین باخته است. شی جین پینگ ، رئیس‌جمهور و عالی‌رتبه‌ترین مقام جمهوری خلق چین از تعریف و تدوین چشم‌اندازی برای تبدیل چین به یک ابرقدرت سایبری خبر داده است. در حال حاضر، تعداد افرادی که در چین به اینترنت دسترسی دارند، از هر کشوری دیگری بیشتر است؛ اما شی برنامه‌های بزرگ‌تری در سر دارد. چین درصدد است تا با تدوین مقررات نظارتی بومی، نوآوری‌های فناورانه و سیاست‌گذاری خارجی، یک سامانه‌ی دفاع سایبری رسوخ‌ناپذیر بسازد تا به کمک آن جای پای خود را در حکمرانی بر اینترنت محکم‌تر کند، شرکت‌هایی در قد و قواره‌ی شرکت‌های بزرگ جهانی در دامان خود پرورش دهد و دست‌آخر پیش‌قراول فناوری‌های پیشرفته در جهان باشد.
با این حال، هیچ تضمینی وجود ندارد که چین بتواند با رشد پیوسته‌ی خود به یک ابرقدرت سایبری تبدیل شود و ممکن است تلاش‌های بلندپروازانه اما همراه با افت‌وخیز این کشور برای خلق نوآوری در هوش مصنوعی ، رایانش کوانتومی ، رباتیک و دیگر فناوری‌های پیشرفته به شکست بینجامند. از یک‌سو احتمال می‌رود شرکت‌های فناوری چین در مسیر جهانی‌شدن با فشارهای فزاینده‌ی اقتصادی و سیاسی مواجه شوند و از سویی دیگر، شهروندان چینی که به نظر می‌رسد از دولت خود انتظار چندانی برای حفظ حریم خصوصی‌شان ندارند، شرکت‌های خصوصی را برای تلاش بیشتر در راستای حفظ حریم خصوصی تحت فشار بگذارند. فارغ از این، بعید نیست که ایالات‌متحده مجدداً دست به فعال‌سازی دیپلماسی دیجیتالی خود بزند و بتواند با دمیدن روحی تازه در اقتصاد خود همچنان در دنیای فناوری پیشگام باقی بماند. اما با توجه به ابعاد پیشرفت چین در فناوری، نمی‌توان شانس این کشور را برای موفقیت و در اختیار زمام رهبری اینترنت، دست‌کم گرفت. اگر رویای چین در این زمینه به حقیقت بپیوندد، دیگر فضای سایبری مانند گذشته، جهانی و آزاد نخواهد بود. بخش عمده‌ای از این برنامه‌های جاه‌طلبانه‌ شامل اجرای نرم‌افزارهای چینی روی سخت‌افزارهای ساخت چین است. به این ترتیب، پکن می‌تواند منافع اقتصادی، دیپلماتیک، امنیتی و اطلاعاتی را که پیش‌تر در اختیار واشنگتن بود، از چنگ آن برباید. چشم‌انداز شی جین پینگ
از نظر شی جین پینگ، اینترنت نقشی حیاتی در آینده‌ی چین بازی می‌کند
شی از هنگام در اختیار گرفتن قدرت در سال 2012 تصریح کرد که نقش اینترنت در تصویری که او از آینده‌ی چین در ذهن دارد، بسیار پررنگ است. وی پس از سال‌ها انفعال چین در قبال سیاست‌گذاری در فضای سایبری و موازی‌کاری سازمان‌های متعدد دولتی در این حوزه، اعلام کرد که یک شورای مرکزی را به ریاست خود برای تدوین مقررات نظارتی در حوزه امنیت و اطلاع‌رسانی اینترنتی تشکیل خواهد داد تا بتواند در تمامی سیاست‌گذاری‌های سایبری وحدت رویه ایجاد کند. او دست به تأسیس آژانس جدیدی به نام سازمان فضای سایبری چین ( Cyberspace Administration of China ) زد و مسئولیت تام کنترل محتوای آنلاین، تقویت امنیت سایبری و توسعه‌ی اقتصاد دیجیتالی را به این سازمان محول کرد. قدرت سایبری، درست در مرکز تقاطع چهار اولویت ملی چین قرار گرفته است. اولین و مهم‌ترین اولویت سردمداران چین، برخورداری از یک اینترنت هماهنگ است. اینترنت هماهنگ یعنی ابزاری که با آن بتوان افکار عمومی را هدایت، از حکمرانی خوب پشتیبانی و دست آخر، رشد اقتصادی را تقویت کرد؛ به این شرط که با وضع قوانین سفت‌وسخت نظارتی بر آن بتوان مانع از ایجاد تحرکات سیاسی ناهم‌سو با سیاست‌های دولت شد و از ایجاد جریان اطلاعاتی که قادر باشند نظام سیاسی چین را تضعیف کنند، جلوگیری کرد. دومین اولویت حکمرانان چین، کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی برای تجهیزات مخابراتی و دیجیتالی است. آن‌ها امیدوارند که بتوانند در آینده‌ای نزدیک در فناوری‌های پیشرفته‌ای همچون هوش مصنوعی، رایانش کوانتومی و رباتیک، یکه‌تاز جهان باشند. شی پیش‌تر طی یک سخنرانی در ماه مه گفته بود: موتور محرکه‌ی نوآوری و توسعه باید در دستان ما باشد. مقاله‌ی مرتبط:
حملات سایبری کاربران چینی در آستانه سفر رییس‌جمهور این کشور به امریکا کاهش یافت
سومین اولویت سیاست‌گذاران چینی همانند دیگر همتایان خود در سراسر جهان، نگرانی فزاینده از خطر حملات سایبری به شبکه‌های دولتی و خصوصی است؛ حملاتی که می‌توانند سرویس‌های حیاتی را با اختلال مواجه کنند، به رشد اقتصادی آسیب بزنند و حتی باعث تخریب‌های فیزیکی شوند. بر این اساس، ارتش آزادی‌بخش خلق چین اعلام کرده که تقویت نیروهای سایبری را در دستور کار خود قرار داده و در پی آن است که شبکه دفاعی چین را تقویت کند. این تمرکز روزافزون بر امنیت سایبری با تلاش‌های چین در راستای تقویت ملی‌گرایی فناورانه یا techno-nationalism هم‌پوشانی دارد. بر این اساس، سیاستمداران چینی بر این باورند که برای حفظ امنیت ملی باید وابستگی چین را به شرکت‌های فناوری آمریکایی کاهش دهند. این سیاست وقتی قوت گرفت که در سال 2013 ادوارد اسنودن، کارمند سابق آژانس امنیت ملی ایالات‌متحده ( NSA ) دست به افشای اسنادی زد که نشان می‌داد سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا به داده‌های میلیون‌ها کاربر شرکت‌های آمریکایی دسترسی دارند.
ویدئوکنفرانس ادوارد اسنودن در پاریس، دسامبر 2014 چین خواهان دخالت بیشتر دولت‌ها و سازمان ملل برای کنترل اینترنت است
چهارمین و آخرین اولویت چین، ترویج حاکمیت سایبری به عنوان یک اصل در سازمان‌دهی حکمرانی بر قلمرو اینترنت است؛ اصلی که با سیاست ایالات‌متحده مبنی بر پشتیبانی از اینترنت جهانی و آزاد، در تضاد آشکار قرار دارد. مطابق اظهارات شی جین پینگ، حاکمیت سایبری به معنای حق کشورها برای انتخاب آزادانه‌ی مسیر خود برای توسعه فضای سایبری، تدوین مدل قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری عمومی برای نظارت بر اینترنت و مشارکت برابر در مدیریت فضای سایبری بین‌المللی است. تصور سیاست‌مداران چینی از آینده، ظهور اینترنت‌های ملی است که نظارت دولتی بر آن‌ها با حقوق حاکمیتی دولت‌ها توجیه می‌شود. آن‌ها همچنین می‌خواهند که مدل کنونی حکمرانی بر وب که در آن زمام امور در اختیار بخش خصوصی است و از پشتیبانی ایالات‌متحده و هم‌پیمانانش برخوردار است، کنار گذاشته شود. به‌زعم چینی‌ها این مدل، زمینه را برای تسلط هرچه بیشتر شرکت‌های فناوری و سازمان‌های جامعه مدنی غربی بر اینترنت فراهم کرده است. سیاست‌گذاران چینی مدعی هستند که اگر سازمان ملل نقش پررنگ‌تری در حکمرانی بر وب ایفا کند، حرف‌های بیشتری در حوزه‌های رگولاتوری فناوری اطلاعات و تدوین قوانینی جهانی برای مدیریت فضای سایبری خواهند داشت. پیاده‌سازی تمامی چهار اولویت چین که پیش‌تر به آن‌ها اشاره کردیم، بیش از هر چیز مستلزم اتخاذ رویکردی تهاجمی توسط دولتمردان این کشور برای شکل دادن به فضای سایبری در کشور خود و سپس بسط آن به سایر نقاط جهان است. پایان عصر اینترنت آزاد
احتمالاً در آینده‌ای نه‌چندان دور، از دوران شی برای خاتمه دادن به خوش‌بینی ساده‌لوحانه غرب در مورد آزادسازی قابلیت‌های نهفته اینترنت، یاد خواهد شد. در پنج سال اخیر، پکن به مراتب، کنترل و نظارت بر وب‌سایت‌ها و رسانه‌های اجتماعی را تشدید کرده است. برای مثال در مارس 2017 دولت به تنسنت ( Tencent )‌، دومین غول بزرگ دیجیتال چین و دیگر شرکت‌های فناوری دستور داد تا میزبانی وب‌سایت‌های دارای محتوای مرتبط با تاریخ، روابط بین‌الملل و مسائل نظامی را متوقف کنند. چند ماه بعد نیز طی نوزدهمین کنگره ملی حزب کمونیست چین، تنسنت، شرکت جست‌وجوی اینترنتی بایدو (Baidu) و سایت میکروبلاگینگ ویبو (Weibo) به دلیل آنچه میزبانی محتوای ممنوعه خوانده شده بود، جریمه شدند. علاوه بر این، مقامات رسمی به شرکت‌های مخابراتی دستور دادند تا شبکه‌های خصوصی مجازی یا همان VPN -ها را که به طور گسترده‌ای توسط کسب‌وکارهای چینی، کارآفرینان و دانشگاهیان برای دور زدن سانسورها و فیلترینگ دولتی استفاده می‌شد، مسدود کنند. حتی شرکت‌های غربی نیز نتوانستند از اجرای این سیاست سرباز بزنند و برای نمونه، اپل اقدام به حذف وی‌پی‌ان‌ها از نسخه‌ی چینی اپ استور خود کرد. پکن همچنین اعلام کرد که تدوین قوانین نظارتی جدیدی را برای محدود کردن هر چه بیشتر ناشناسی ( anonymity ) در فضای آنلاین در دستور کار خود قرار داده و درصدد است تا دست‌اندرکاران انجمن‌های آنلاین را در برابر رفتار اعضایشان راسا مسئول بداند. چین به دنبال نظارت بر شهروندان خود است
سانسورچی‌های چین اکنون در کنترل مکالمات در رسانه‌های اجتماعی به تبحر ویژه‌ای دست یافته‌اند. در سال 2017، معلوم شد که سانسورچی‌ها می‌توانند تصویر لیو شیائوبو ، فعال حقوق بشر و برنده جایزه‌ی صلح نوبل را در چت‌های کاربران شناسایی و حذف کنند. حتی در اقدامی فراتر از این، مقامات دولتی از راه‌اندازی یک سامانه پیچیده‌ی نظارتی خبر دادند که با کمک مجموعه‌ای وسیع از دوربین‌ها، حسگرها و فناوری‌های تشخیص چهره و صدا قادر به ردیابی شهروندان است. این ابزار به طور گسترده‌ای در استان سیان‌کیانگ چین پیاده شده تا مسلمانان ایغور را رهگیری کند؛ با این حال، دولت در تلاش است تا استفاده از این سامانه را در سراسر چین گسترش دهد.
لیو شیائوبو، فعال مدنی و از مخالفان سیاست‌های دولت چین مقاله‌ی مرتبط:
کدام کمپانی‌ها از اطلاعات و حریم خصوصی کاربران بهتر محافظت می‌کنند؟
چین علاوه بر استفاده از سانسور و سامانه‌های نظارتی، چارچوب به هم تافته‌ای از قوانین، مقررات و استانداردها را برای افزایش امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها در سیستم‌های دولتی و خصوصی تدوین کرده است. این کشور همچنین اقدامات سخت‌گیرانه‌ای را برای محافظت از زیرساخت‌های اینترنتی خود در دستور کار قرار داده و شرکت‌ها را مجبور کرده که برای محصولات و سرویس‌های مبتنی بر شبکه‌ی خود، اقدام به نگارش توصیه‌های امنیتی بکنند. علاوه بر این، مقامات دولتی از شرکت‌ها خواسته‌اند که داده‌های خود را در جغرافیایی خارج از چین ذخیره نکنند تا دسترسی دولت به آن‌ها با مانع مواجه نشود. پکن همچنین دست به معرفی مقررات جدیدی در ارتباط با نحوه‌ی مواجهه‌ی آژانس‌های دولتی با رخدادهای امنیت سایبری، چگونگی و زمان افشای آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزارهای توسط دولت و نحوه‌ی به اشتراک‌گذاری اطلاعات و تهدیدها توسط شرکت‌های دولتی و خصوصی زده است. آژانس‌ها و دولت‌های محلی مختلف می‌توانند به روش‌های متفاوتی اقدام به تفسیر و پیاده‌سازی این سیاست‌ها بکنند؛ اما این سیاست‌ها، هزینه و پیچیدگی انجام فعالیت‌های اقتصادی را برای شرکت‌های فناوری داخلی و خارجی افزایش می‌دهند. نسخه‌ی پیش‌نویس این مقررات که در ژوئیه‌ی 2017 منتشر شد، تعریف بسیار جامعی را از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس ارائه کرده بود؛ تعریفی که نه‌تنها شبکه‌های مخابراتی، مالی و انرژی را دربرمی گرفت، بلکه شامل رسانه‌های خبری، شرکت‌های خدمات درمانی و سرویس‌دهندگان رایانش ابری نیز می‌شد. غول‌های بزرگ فناوری چین نظیر بایدو ( Baidu )، تنسنت ( Tencent ) و ویبو ( weibo ) پیش‌تر برای نقض قوانین امنیت سایبری جدید جریمه شده‌اند. شرکت‌های خارجی نیز نگران این هستند که تفسیر گسترده‌تر قانون الزام بازرسی تجهیزات و ذخیره داده‌ها در چین باعث افزایش هزینه‌های آن‌ها شود و به دولت چین اجازه دهد که حقوق مالکیت معنوی آن‌ها را نقض کند. ساخت چین MADE IN CHINA
چین در پی خودکفایی تمام‌عیار در فناوری است
سیاستمداران چین بر این باورند که بهبود شاخص‌های امنیت ملی در گرو دستیابی به خودکفایی در فناوری است. از این رو، چندان جای تعجب نیست که حمایت از دانش و فناوری در راس برنامه‌ی پنج‌ساله‌ی توسعه این کشور که از ابتدای سال 2016 اجرایی شده، قرار داشته باشد. سرمایه‌گذاری چین در تحقیق و توسعه از سال 1999 هر سال به طور متوسط 20 درصد افزایش یافته است. در حال حاضر، این کشور نزدیک به 223 میلیارد دلار در بخش تحقیق و توسعه یا همان R & D سرمایه‌گذاری کرده که تقریباً برابر با 20 درصد از کل هزینه‌کرد تحقیق و توسعه در جهان است. هر روزه دانشجویان بیشتری با تحصیلات علمی و مهندسی از دانشگاه‌های چین، فارغ‌التحصیل می‌شوند و در سال 2018 این کشور توانسته از نظر تعداد کل مقالات علمی منتشر شده، ایالات‌متحده را پشت سر بگذارد. دانشمندان غربی از دیرباز تحقیقات چینی را دست‌کم می‌گرفتند، اما امروزه تعداد ارجاعات آن‌ها به مقالات چینی روزبه‌روز در حال افزایش است.
مقاله‌های مرتبط:
چین در پاسخ به تحریم آمریکا، صنعت نیمه هادی را با سرعت بیشتری توسعه می‌دهد تصمیم جدی تنسنت برای فعالیت در حوزه نیمه هادی پس از تحریم ZTE
می‌توان از سه فناوری نام برد که برای شکل دان به مؤلفه‌های قدرت چین برای بازی در آینده فضای سایبری از اهمیتی حیاتی برخوردارند: نیمه‌هادی‌ها، رایانش کوانتومی و هوش مصنوعی. پکن سال‌ها در تلاش بوده تا یک صنعت بومی تولید نیمه‌هادی برای خود بسازد؛ صنعتی که رد پای آن را می‌توان در تمامی مدارهای مجتمع (یا ریزتراشه‌ها) که در هر دستگاه دیجیتالی یافت می‌شوند، پیدا کرد. بنا بر تحقیقات موسسه مشاوره مدیریت مکنزی، چین در سال 2016 برای بیش از 90 درصد محصولات الکترونیکی مصرفی خود، بالغ بر 228 میلیارد دلار مدار مجتمع وارد کرده که حتی از ارزش دلاری واردات نفت این کشور هم بیشتر است. اهمیت عدم وابستگی چین به تأمین‌کنندگان آمریکایی وقتی پررنگ‌تر شد که اوایل آوریل سال میلادی جاری، دولت ترامپ اقدام به تحریم شرکت چینی ZTE ، چهارمین سازنده‌ی بزرگ تجهیزات مخابراتی جهان کرد. زدتی‌ای برای تأمین ریزتراشه‌های لازم برای برق‌رسانی به ایستگاه‌های سیار مخابراتی خود به قطعه‌سازهای آمریکایی وابسته است. وقتی این تحریم‌ها دست این شرکت چینی را از تأمین‌کننده‌های آمریکایی کوتاه کرد، بسیاری از پروژه‌های آن در سراسر جهان متوقف شد. هرچند در ماه ژوئن، ترامپ تصمیم به تعلیق تحریم‌های زدتی‌ای گرفت؛ اما این اقدام، باعث نشد که نگرانی چینی‌ها از وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی فروکش کند. به فاصله‌ی اندکی از وضع تحریم‌های آمریکا علیه زدتی‌ای، شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین طی فراخوانی عمومی از دانشمندان برجسته‌ی کشورش خواست تا تلاش خود را برای بومی‌سازی فناوری‌های اساسی دوچندان کنند.
در سال 2015 دولت چین با هدف تولید 70 درصد از ریزتراشه‌های موردنیاز صنایع چین تا سال 2025 دست به صدور یک دستورالعمل و رهنمود جامع زد. از آن تاریخ، دولت به آن دسته از شرکت‌های داخلی و خارجی که عملیات خود را به خاک چین منتقل کردند، تسهیلات اعطا و مصرف‌کنندگان داخلی را تشویق کرد که تنها از تأمین‌کنندگان داخلی، قطعات خود را خریداری کنند. همچنین دولت تعهد کرده طی دهه‌ی آینده برای بهبود توانایی چین در زمینه طراحی و تولید ریزپردازنده‌های پیشرفته، 150 میلیارد دلار هزینه کند. علاوه بر این، چین دست به تلاشی گسترده برای تصاحب شرکت‌های فناوری خارجی زده است. مطابق با گزارش‌های موسسه تحقیقاتی Rhodium Group ، شرکت‌های چینی از سال 2013 تا 2016 اقدام به ارائه 27 پیشنهاد برای خریداری شرکت‌های نیمه‌هادی آمریکایی به ارزش بیش از 37 میلیارد دلار کرده‌اند. این در حالیست که در فاصله‌ی سال‌های 2000 تا 2013 چینی‌ها توانسته بودند تنها 6 قرارداد را برای تملک شرکت‌های آمریکایی به مجموع ارزش 214 میلیون دلار به امضا برسانند. با این حال، تلاش چینی‌ها برای تصاحب شرکت‌های کلیدی فعال در صنعت نیمه‌هادی آمریکا به در بسته خورده است که از جمله آن‌ها می‌توان به پیشنهادهای به ترتیب 1.3 و 2.4 میلیارد دلاری چشم‌بادامی‌ها برای تصاحب شرکت‌های Lattice Semiconductor و Fairchild Semiconductor اشاره کرد که توسط دولت آمریکا به دلایل امنیتی به بایگانی فرستاده شدند. رایانش کوانتومی، امکان شکستن هر نوع رمزگذاری را در اختیار چینی‌ها می‌گذارد
دومین فناوری راهبردی برای چینی‌ها، رایانش کوانتومی است. این فناوری که از قوانین حاکم بر مکانیک کوانتومی بهره می‌برد، می‌تواند منجر به ساخت کامپیوترهایی شود که هزاران و میلیون‌ها بار قدرتمندتر از کامپیوترهای معمولی هستند. در این فناوری، بیت‌های کوانتومی یا به‌اختصار کیوبیت‌ها قادرند چندین محاسبه را به طور هم‌زمان انجام دهند. پیشرفت در این حوزه به سرویس‌های اطلاعاتی چین اجازه می‌دهد که دست به ایجاد کانال‌های ارتباطی رمزگذاری شده‌ی فوق امن بزنند و رمزگذاری‌های سنتی را از بین ببرند. کامپیوترهای کوانتومی پرسرعت می‌توانند مزیت‌های اقتصادی عمده‌ای را به همراه بیاورند، قواعد حاکم بر صنایع مختلف را به هم بزنند، در تجزیه‌وتحلیل داده‌ها کار تحلیلگران را آسان کنند و دست آخر فرآیند توسعه‌ی داروها را تسهیل کنند. چین در سال 2016 اولین ماهواره جهان را که قادر بود از کانال‌های مخابراتی امن کوانتومی استفاده کند، به فضا پرتاب کرد. این کشور همچنین موفق شده طولانی‌ترین کانال ارتباطی کوانتومی دنیا را بین پکن و شانگهای بسازد. معلوم نیست که چینی‌ها برای توسعه‌ی فناوری رایانش کوانتومی چقدر هزینه می‌کنند؛ اما بدون شک، این هزینه بسیار قابل‌توجه است. قابل‌توجه آنکه تنها در یک آزمایشگاه رایانش کوانتومی در چین بالغ بر یک میلیارد دلار هزینه شده است. آنچه بیش از سرمایه‌گذاری چینی‌ها در صنایع نیمه‌هادی و رایانش کوانتومی موجب نگرانی غربی‌ها شده، برنامه‌های بلندپروازانه‌ی این کشور برای توسعه‌ی فناوری هوش مصنوعی است. اریک اشمیت، رئیس سابق گوگل، سال گذشته طی نشستی با محوریت هوش مصنوعی گفته بود: چینی‌ها تا سال 2020 به ما می‌رسند، تا سال 2025 از ما جلو می‌زنند و تا سال 2030 صنعت هوش مصنوعی را قبضه می‌کنند. چین در حال تلاش برای استفاده از هوش مصنوعی در کاربردهای نظامی است که از جمله می‌توان به ساخت گردان‌های پهپادی خودمختار، نرم‌افزارهایی که می‌توانند از خود در برابر حملات سایبری دفاع کنند و برنامه‌هایی که قادرند برای پیش‌بینی تحولات و جنبش‌های سیاسی به کندوکاو در شبکه‌های اجتماعی بپردازند، اشاره کرد.
مقاله‌های مرتبط:
چین می‌خواهد تا سال 2025 به پرچم‌دار هوش مصنوعی جهان تبدیل شود انقلاب هوش مصنوعی در چین
در سال 2017 دولت چین، نقشه‌ی راه خود را برای تبدیل شدن به اصلی‌ترین مرکز نوآوری جهان در هوش مصنوعی تا سال 2030 اعلام کرد. هرچند این برنامه بیش از آنکه یک راهبرد منسجم باشد، یک رویای دور و دراز است؛‌ اما می‌تواند با برجسته‌سازی زمینه‌های خاص برای تحقیق و توسعه، راه را برای سرمایه‌گذاری وزارتخانه‌های مرکزی و دولت‌های محلی در هوش مصنوعی هموار کند. همچنین پکن شرکت‌های بایدو، تنسنت، علی‌بابا (Alibab) و شرکت نرم‌افزاری تشخیص صدای iFLYTEK را به عنوان قهرمانان ملی صنعت هوش مصنوعی اعلام کرده و گفته که این شرکت‌ها باید در خط مقدم توسعه‌ی سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای تولید خودروهای خودران ، تشخیص بیماری‌ها و ساخت دستیارهای صوتی هوشمند باشند. مطابق با برنامه‌ی اعلامی دولت چین، شرکت‌های یاد شده باید بتوانند از هوش مصنوعی برای مدیریت هوشمند شهری استفاده کنند. در این حوزه، در فضاهای شهری از طیفی وسیع از حسگرها برای جمع‌آوری داده‌ها در مورد شیوه‌های زندگی شهروندان استفاده می‌شود و سپس داده‌های یاد شده تجزیه‌وتحلیل می‌شوند تا بتوان به کمک آن‌ها اثرات مخرب زیست‌محیطی را کاهش، رشد اقتصادی را افزایش و در نهایت کیفیت زندگی مردم را بهبود داد. چین می‌خواهد در فناوری 5G نه یک توسعه‌دهنده که یک استانداردساز باشد
علاوه بر این، چین در تلاش است تا در موج بعدی نوآوری به‌ویژه در نسل پنجم سامانه‌های مخابراتی سیار یا 5G از جمله تدوین‌گران استانداردهای بین‌المللی باشد. این فناوری، سرعت بسیار بیشتری را در اختیار کاربران اینترنت موبایل می‌گذارد و کاربردهای کاملا نوینی را برای دستگاه‌های متصل به اینترنت تعریف می‌کند. برای بسیاری از سردمداران چینی، موقعیت کنونی چین در بازار تقسیم کار جهانی همانند یک دام است. شرکت‌های خارجی از محل حقوق مالکیت معنوی خود سودهای کلانی به جیب می‌زنند و شرکت‌های چینی صرفا با تولید و مونتاژ محصولات الکترونیکی به سودهای ناچیز قناعت کرده‌اند. اگر چین بتواند در فضای تدوین استانداردهای فناوری جای پای خود را محکم کند، می‌تواند به جای خطوط مونتاژ از سودهای سرشار ناشی از فروش لایسنس‌ها و حق‌الامتیازها بهره‌مند شود و کار تولید و توسعه فیزیکی محصولات را به دیگر کشورها بسپارد. طی دهه‌ی اخیر، چین روزبه‌روز بر مهارت، خبرگی و شمار هیئت‌هایی که به سازمان‌های استانداردسازی روانه کرده، افزوده است. چین در زمان تدوین استانداردهای نسل سوم و چهارم سامانه‌های سیار مخابراتی، غایب بزرگ میدان بوده است؛ اما این بار نمی‌خواهد از قافله جا بماند. در سال 2016، هواوی، بزرگ‌ترین شرکت مخابراتی چین، دو برابر بیشتر از هر شرکت دیگری به وین نماینده فرستاد تا بتواند در تعریف استانداردهای نسل پنجم سامانه‌های مخابراتی سیار، یکه‌تاز میدان باشد. حکمرانی بر اینترنت
مقاله‌های مرتبط:
مذاکره‌ی روسای جمهور امریکا و چین بر سر موضوع هک سایت‌های حساس اینترنتی
چین تحت زعامت شی جین پینگ، تلاش کرده تا برای حکمرانی بر فضای سایبری، نهادها و هنجارهای بین‌المللی جدیدی شکل بدهد. طی دهه‌ی اخیر، هکرهای چینی با مشارکت گسترده در کارزارهای جاسوسی سایبری با هدف سرقت اطلاعات نظامی، سیاسی و صنعتی ایالات‌متحده، این هنجارها را شکل داده‌اند. تیم مدیریتی کاخ سفید در زمان اوباما، پکن را به خاطر این موضوع تحت فشار قرار داد و به طور عمومی، حملات سایبری به شرکت‌های آمریکایی را به هکرهای دولتی چین منتسب کرد و از تحریم احتمالی شماری از مقامات دولت چین سخن گفت. در سال 2015 دو طرف توافق کردند که از سرقت دیجیتالی برای اهداف تجاری استفاده نکنند. چین با کشورهای دیگری همچون استرالیا، کانادا، آلمان و بریتانیا موافقت‌نامه مشابهی را امضا کرده است. در پی این توافق‌نامه‌ها، فعالیت‌های جاسوسی سایبری چین، سیر نزولی پیدا کرد؛ اما به نظر می‌رسد بخش عمده‌ای از این کاهش بیش از آنکه به تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا مربوط باشد، به سازمان‌دهی مجدد نیروهای سایبری ارتش چین بازمی‌گردد. اکنون گمان می‌رود که ارتش آزادی‌بخش خلق چین، نظارت بر قوای سایبری خود را تشدید کرده و کار سرقت اطلاعات حساس صنعتی را به هکرهای خبره آژانس‌های اطلاعاتی چین محول کرده است.
بیشتر تلاش‌های مشهود چین برای مشارکت در نگارش قوانین نقشه راه فضای سایبری، بر سازمان ملل متحد متمرکز شده است. واشنگتن و متحدانش برخلاف چین که خواهان یک مدل دولت-محور برای حکمرانی بر اینترنت است، مدل توزیع‌شده‌ای را ترجیح می‌دهند که حکمرانی را میان سازمان‌های فنی، بخش خصوصی، جامعه‌ی مدنی و دولت‌ها تقسیم می‌کند. برای مثال، چین در سال 2017، خواستار یک رویکرد چندجانبه برای حکمرانی بر فضای سایبری با محوریت سازمان ملل برای ایجاد یک اجماع بین‌المللی در قوانین شد. پکن بر این باور است که اتخاذ یک رویکرد چندجانبه با نقش محوری سازمان ملل، دست‌کم دو مزیت فوری دارد. چنین رویکردی منافع دولت‌ها را در اولویت بالاتری نسبت به منافع شرکت‌ها و گروه‌های فعال جامعه‌ی مدنی قرار می‌دهد و به چین اجازه می‌دهد که آرای کشورهای پرشمار درحال‌توسعه را جلب کند؛ کشورهایی که سیاستمداران آن‌ها نیز دل چندان خوشی از آزادی اینترنت ندارند و بدشان نمی‌آید اینترنت و جریان آزاد اطلاعات را تحت کنترل خود دربیاورند. چین مخالف تسری قوانین مربوط به درگیری مسلحانه به فضای سایبری است
پکن در برابر تلاش‌های واشنگتن برای بسط قوانین بین‌المللی از جمله قوانین مرتبط با درگیری مسلحانه به فضای سایبری مقاومت کرده است. مجمعی در سازمان ملل به نام Group of Governmental Experts یا گروه خبرگان دولتی طی سلسله نشست‌ها و گزارش‌هایی از سال 2004 تا 2017 قوانینی را برای رفتار دولت‌ها در فضای سایبری تدوین کرده است. هرچند دیپلمات‌های چینی در سال 2014 با اعمال قوانین بین‌المللی و منشور ملل متحد به فضای سایبری موافقت کرده و در سال 2015 نیز چهار هنجار رفتار دولت‌ها را در این حوزه پذیرفتند؛‌ اما در مباحثات مربوط به چندوچون اعمال بی‌طرفی ( neutrality )، تناسب ( proportionality )، حق دفاع از خود و دیگر مفاد قوانین بین‌المللی به فضای سایبری، از مواضع پیشین خود عقب نشستند. آن‌ها در عوض چنین استدلال کردند که به بحث گذاشتن قوانین بین‌المللی و تسری آن‌ها به فضای سایبری، منجر به پررنگ شدن هر چه بیشتر مؤلفه‌های نظامی در فضای سایبری می‌شود.در سال 2017، کشورهای حاضر در مجمع خبرگان دولتی به دلیل مخالفت طرف‌های چینی و روسی با مفاد مباحثات مطرح‌شده از صدور و انتشار گزارش نهایی جلسه‌ی خود بازماندند. با این حال، دیپلمات‌های چینی همراه با همتایان روسی خود بر لزوم حل مسالمت‌آمیز اختلافات تأکید کردند. سیاست‌گذاران چینی علاوه بر رایزنی با سازمان ملل، اقدام به برگزاری یک اجلاس به نام کنفرانس جهانی اینترنت (W orld Internet Conference ) کرده‌اند تا به طرح دیدگاه‌های خود در مورد اینترنت بپردازند و جایگاهشان را در حکمرانی بر قلمرو اینترنت تقویت کنند. این کنفرانس، به صورت سالانه در شهر ووژن چین برگزار می‌شود. در سال 2017، تیم کوک و ساندار پیچای مدیران اجرایی اپل و گوگل، برای اولین بار در این رویداد حاضر شدند. کوک که مدافع سرسخت حریم خصوصی و آزادی بیان در کشور خود است، اظهار داشت که اپل، چشم‌انداز چین را برای توسعه‌ی یک اقتصاد دیجیتالی برای دستیابی به شفافیت و منافع مشترک، می‌ستاید. بازتاب مواضع مقامات رسمی چین در اظهارات کوک، می‌تواند نشانه‌ای دال بر این باید که اپل از بازی در زمین قوانین پکن، ابایی نخواهد داشت.
چین به دنبال احداث یک جاده ابریشم جدید به نام جاده ابریشم دیجیتال است
احتمال می‌رود چین با سیاست‌های تجاری و سرمایه‌گذاری خود از جمله طرح راه ابریشم جدید، بیشترین تأثیر را بر حکمرانی بر قلمروی اینترنت بگذارد. گفتنی است طرح راه ابریشم جدید یا طرح یک کمربند و یک جاده (Belt and Road Initiative)، یک طرح سرمایه‌گذاری در زیربناهای اقتصادی بیش از 60 کشور جهان و توسعه‌ی دو مسیر تجاری «کمربند اقتصادی راه ابریشم» و «راه ابریشم دریایی» است که توسط چین در سال 2013 ارائه شده ‌است. در این طرح عظیم قرار است زیرساخت‌های ارتباطی گسترده‌ای برای اتصال چین به اقیانوس هند، خلیج فارس و اروپا احداث شود. علاوه بر سرمایه‌گذاری بیش از 50 میلیارد دلاری در این ابرپروژه برای احداث خطوط ریلی، جاده‌ها، خطوط لوله، بنادر، معادن و نیروگاه‌ها، مقامات چینی بر ضرورت اهتمام شرکت‌های چینی به ساخت یک جاده ابریشم دیجیتال تاکید کرده‌اند؛ جاده‌ای که کابل‌های فیبر نوری، شبکه‌های همراه، ایستگاه‌های ماهواره‌ای، مراکز داده و شهرهای هوشمند اجزای اساسی آن هستند. مقاله‌های مرتبط:
علی بابا 15 میلیارد دلار در زمینه هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کند
بخش عمده‌ای از فعالیت‌های مربوط به احداث این جاده دیجیتال، نه توسط دولت چین که قرار است توسط شرکت‌های فناوری و اتحادیه‌های صنعتی انجام شود. برای مثال، علی‌بابا، غول تجارت الکترونیک چین، به عنوان بخشی از برنامه‌های جاده ابریشم دیجیتال، کسب‌وکار خود را به آسیای جنوب شرقی گسترش داده است. این شرکت، دست به تصاحب شرکت داراز ( Daraz )، شرکت تجارت الکترونیک پاکستان زده و با حمایت دولت‌های مالزی و تایلند، اقدام به راه‌اندازی یک منطقه تجارت آزاد دیجیتال کرده که قرار است بازرسی‌های گمرکی را ساده کند، از شرکت‌ها پشتیبانی تدارکاتی و لجستیک به عمل آورد و دست آخر، صادرات از شرکت‌های کوچک و متوسط مالزی و تایلند را به چین تسهیل کند. ZTE ، غول صنایع مخابراتی چین نیز هم‌اکنون در بیش از 50 کشور از 64 کشوری که در مسیر جاده ابریشم قرار دارند، فعالیت می‌کند. این شرکت، علاوه بر نصب کابل‌های فیبر نوری و راه‌اندازی شبکه‌های موبایلی، در زمینه‌هایی همچون نظارت تصویری، نقشه‌برداری، ذخیره‌سازی ابری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها خدمات خود را بسیاری از کشورها از اتیوپی و نیجریه گرفته تا لائوس، سریلانکا، سودان و ترکیه ارائه می‌دهد. دولت چین امیدوار است که این شرکت‌ها بتوانند اثرگذاری سیاسی‌اش را در جهان گسترش دهند. با این حال، این شرکت‌های خصوصی بیش از هر چیز بر سود خود متمرکز هستند و پکن نتوانسته آن‌طور که مطلوبش بوده است، روابط تجاری موفق را به وزنه‌های سیاسی تبدیل کند. حتی زمانی که شرکت‌های دولتی در پروژه‌ها مشارکت داشته‌اند، دنبال کردن منافع تجاری به قیمت قربانی کردن اهداف دیپلماتیک تمام شده است. با این حال، در کوتاه‌مدت، حضور مهندسان، مدیران و دیپلمات‌های چینی، کشورهای درحال‌توسعه را (به‌ویژه کشورهایی که گرفتار حکام مستبد و اقتدارگرا هستند) به سوی پذیرش قرائت بسته و غیرآزاد چین از اینترنت، سوق خواهد داد. آینده یعنی چین
برخلاف انتظار، سایر دولت‌ها نیز همانند چین خواهان کنترل بیشتر اینترنت هستند
دیدگاه پکن در مورد اینترنت در سطح جهان در حال گسترش است. مطابق با یافته‌های اندیشکده‌ی فریدام هوس ( Freedom House )، آزادی اینترنت که بیانگر چگونگی دسترسی کاربران به اینترنت و استفاده از آن برای بیان افکار خود است، طی هفت سال اخیر، روندی کاهشی داشته است. روزبه‌روز نیز بر تعداد دولت‌هایی که شرکت‌های اینترنتی را تحت فشار می‌گذارند تا داده‌های شهروندان را در داخل مرزهای کشور ذخیره کنند، افزوده می‌شود. بی‌شک شرکت‌ها در برابر این خواسته مقاومت می‌کنند؛ چرا که برپایی مراکز داده در تمامی کشورها بسیار هزینه‌بر است و توانایی شرکت‌ها را برای محافظت از حریم خصوصی کاربران خود کاهش می‌دهد. چنین سیاستی به دولت‌ها اجازه می‌دهد که آزادانه به بازرسی تجهیزات شبکه‌ی شرکت‌ها بپردازند. تمام کشورها برای نیل به اهداف خود، دست به اتخاذ چنین سیاست‌هایی می‌زنند؛ اما ممکن است روزی همه آن‌ها برای برخورداری از پشتیبانی مادی، فنی و سیاسی دست یاری به سوی چین دراز کنند.
چین به اینترنت به عنوان یک قدرت نرم برای تسلط هرچه بیشتر بر جهان نگاه می‌کند
موقعیت یکتای ایالات‌متحده آمریکا در قلب اینترنت، منافع سرشار اقتصادی، نظامی و اطلاعاتی را نصیب این کشور کرده است. از روترها و سرورهایی که داده‌ها را در سطح جهان، منتقل و ذخیره می‌کنند، تا تلفن‌ها و رایانه‌هایی که ابزارهای ارتباطی مردم هستند و نرم‌افزارهایی که دروازه‌های اطلاعاتی اینترنت هستند، همه و همه به دست شرکت‌های آمریکایی ساخته و توسعه داده شده‌اند. حزب کمونیست چین نیز چنین رؤیایی را در سر می‌پروراند و به شرکت‌های فناوری به عنوان منابعی غنی از پویایی اقتصادی و قدرت نرم نگاه می‌کند. از این رو، روزبه‌روز بر ابعاد سیطره‌ی سیاسی خود بر غول‌های فناوری چین می‌افزاید. از سویی دیگر، هرچه نقش شرکت‌های چینی در تأمین زیرساخت‌های دیجیتالی جهان، پررنگ‌تر می‌شود، تلاش سرویس‌های جاسوسی این کشور برای بهره‌برداری از داده‌های کاربران گسترده‌تر می‌شود.
شرکت‌های فناوری چین، مزیت‌های متعددی دارند که از جمله می‌توان به دسترسی به داده‌های زیاد با محدودیت‌های ناچیز برای استفاده از آن‌ها، کارکنان مستعد و پشتیبانی دولتی اشاره کرد. اما میراث به جای مانده از برنامه‌ریزی مرکزگرای چین می‌تواند این شرکت‌ها را به ورطه‌ی سرمایه‌گذاری مفرط، عملیات زائد و حتی کشتن خلاقیت کارکنانشان بکشاند. از طرف دیگر، شرکت‌های فناوری چین در معرض فشارهای فزاینده سیاسی از سوی دولت‌های استرالیا، ایالات‌متحده و اروپا قرار دارند. برای مثال، دولت استرالیا استفاده از تجهیزات هواوی را در شبکه‌های موبایلی نسل پنجم یا همان 5G خود ممنوع کرده است. واشنگتن نیز در حال تلاش برای محدود کردن سرمایه‌گذاری چینی‌ها در شرکت‌های فناوری آمریکاست و روند کسب‌وکار شرکت‌های مخابراتی چین را در خاک خود با اخلال مواجه کرده است. برای مثال، آمریکا مانع از فعالیت اپراتور چینی چاینا موبایل و ارائه‌ی سرویس‌های مخابراتی توسط آن شده، فروش گوشی‌های هوشمند هواوی و زدتی‌ای را در پایگاه‌های نظامی خود ممنوع کرده و درصدد است تا شرکت‌های مخابراتی خود را از سرمایه‌گذاری زیربنایی در تجهیزات و سرویس‌های چینی منع کند.
با این حال، هیچ‌یک از این چالش‌ها نتوانسته به جاه‌طلبی‌های دیجیتالی چین، خدشه‌ای وارد کند. این کشور، بسیار پهناور، قدرتمند و البته پیچیده است. ایالات‌متحده برای رویاروی با سیطره‌ی روزافزون چین بر اینترنت، باید همراه با متحدان و شرکای تجاری خود، پکن را تحت فشار بگذارد تا درهای خود را به روی شرکت‌های خارجی باز کند، رفتار ترجیحی در قبال شرکت‌های چینی و خارجی را کنار بگذارد و از حقوق مالکیت معنوی شرکت‌های خارجی محافظت کند. همچنین سیاستمداران آمریکا باید از حمایت از مدل کنونی حکمرانی بر اینترنت که مدلی پایین به بالا و متکی بر بخش خصوصی است، کمی کوتاه بیایند و به سوی مدلی واقع‌گرایانه حرکت کنند که کشورهای درحال‌توسعه نیز بتوانند در همکاری با سازمان ملل، دست به پیاده‌سازی آن بزنند. جای تردید نیست که واشنگتن باید برای بررسی هنجارهای رفتاری مطلوب دولت‌ها در فضای سایبری با چین به طور مستقیم وارد مذاکره شود. در نهایت، این دو کشور قدرتمند باید برای خریدهای فناوری دولت‌ها، تعیین اقدامات لازم برای محافظت از زنجیره تأمین تجهیزات در برابر حملات سایبری و برنامه‌ریزی برای بازرسی از تجهیزات مخابراتی حساس، استانداردهای جامعی را تدوین کنند. با این حال، این تلاش‌ها تنها باعث شکل‌گیری روندها خواهد شد و نمی‌تواند آن‌ها را معکوس کند. فارغ از اقدامات احتمالی واشنگتن، آینده‌ی فضای سایبری بیش از آنکه به خواسته‌های آمریکا نزدیک باشد، تابع سیاست‌های حاکمان سرزمین اژدهای سرخ خواهد بود.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سنگاپور میزبان اولین دیتاسنتر فیس‌بوک در آسیا

سیطره‌ی احتمالی چین بر اینترنت، چه پیامدهایی را به بار می‌آورد

اسنپ دراگون 850 روی جدیدترین محصول لنوو با سریع‌ترین ویندوز 10

جک ما، بنیان‌گذار علی‌ بابا به‌زودی این شرکت را ترک می‌کند

انقلاب رباتیکی آسیا، چه پیامدی برای کارگران دارد

ثبت نمایندگی و واردات لاستیک چینی آزاد شد

پرفروش ترین کالاهای دنیای تکنولوژی در قلب شیائومی سیتی

آونتورا چاپرز، اولین برند موتورسیکلت چاپر در هندوستان

کپسول گیاهی درمان زخم معده ساخت محققان ایرانی وارد بازار شد

امکان اندازه‌گیری طیف نوری در ناحیه فرابنفش و مرئی فراهم شد

عرضه دارویی برای درمان قطعی صرع با استفاده از 3 گیاه/تولید انبوه در سال آینده

مازندران ، طرح غربالگری سرطان دهان را اجرایی کرد

دستگاه تست ایمپلنت زانو ساخته شد/ ارزیابی عمر مفید ایمپلنت

تولید نانوذرات با کیفیت بالا از گیاه مرزه

استفاده از گیاهان بومی آذربایجان برای درمان ناباروری

کنترل باکتری و بوی بد هوای مترو با فناوری نانو

امگا 3؛ درمانی طبیعی برای آسیب‌های شیمیایی

ربات امدادرسان تونل‌های بین شهری اختراع شد

تولید موفقیت آمیز نانوذرات دارویی مقابله با سرطان در دانشگاه کاشان

ایجاد پیست کارتینگ خورشیدی بوسیله خودروهای برقی بومی در زاهدان

مبارزه با سرطان به دستاورد تازه رسید

طرح کلان ملی «شبکه هوشمند برق ایران و پیاده سازی نمونه» انجام شد

ساخت دستگاهی برای کاهش اثرات وزوز گوش/راه دشوار رسیدن به بازار برای شرکت‌های فناور

تجاری‌سازی پلت‌فرم ربات‌های صنعتی توسط دانشگاه آزاد قزوین

تشخیص به هنگام بیماری‌های دریچه قلبی

ساخت نوعی آنتی‌بادی‌ برای درمان سرطان‌ پستان/تلاش برای ردیابی سلول‌های سرطانی با نانوذرات

افزایش سطح مطالبات عمومی برای استفاده از خدمات فناوری فضایی

ساخت دستگاه کمکی پمپاژ خون برای بیماران قلبی

تولید پودری برای درمان دیابت از کلاهک میوه بادمجان

نانو داروی جایگزین آنتی‌بیوتیک‌ تولید شد

توانمندی ایران در ارائه خدمات تعمیر و نگهداری هواپیما

اجرای جدیدترین روش پیوند عصب برای بهبود عوارض ضایعه نخاعی در کشور

ماهواره های ناهید1 و پارس 1 تا پایان سال آماده پرتاب می شوند

فیلتر هوای آنتی باکتریال کولر آبی با فناوری نانو ساخته شد

توسعه واسط های مغز رایانه برای درمان اختلالات عصبی

تولید ماسکهای معطر دارویی با خاصیت درمان سرماخوردگی

ساخت دستگاه آشکارساز لیزری اسانس‌های طبیعی در دانشگاه یزد

معجزه پرده جنینی در ترمیم زخم‌ها و سوختگی ها/ دستاوردی جدید در جراحی‌های چشم

کاهش آلرژی به محصولات لبنی با باکتری‌های بومی ایران

تولید نانوالیافی برای صنایع غذایی از دانه گیاه کتان

کشف خاصیت ترمیم کنندگی سلول‌های برداشت شده از جراحی قلب

تنوع سبد انرژی با فناوری/ سوخت زیستی منجی منابع ملی می شود

دستگاه فیزیوتراپی قابل نصب روی مبلمان طراحی شد

درمان بیماری‌ها با کمک بازی‌های شناختی

سنتز نانوکاتالیستی که یک گاز خطرناک را به سوخت پاک تبدیل می‌کند

افزایش اثرات درمانی داروهای ضد فشار خون با فناوری نانو

واکسن HPV ایرانی به مرحله پایانی تولید رسید

جلوگیری از رشد جلبک در تاسیسات دریایی با امواج الکترو مغناطیسی

ربات نرم پوشیدنی برای توانبخشی دست طراحی شد

تولید نانوکامپوزیت‌ و جاذب‌های هوشمند سبز با عصاره دارچین